ابداعى مبتنى بر تفكّر و انديشه . روضة الانوار در محيط و فضايى تدوين شده كه سازگارى مباحث شرعى با علوم عقلى و به‌ويژه فلسفه و شعب آن به كمال رسيده و از طرف ديگر ، در آثار نويسندگان كمتر نوآورى ديده مىشود . از نوشتهء سبزوارى چنين برمىآيد كه فكر تأليف كتاب از خود او بوده ، امّا چون انجام چنين كارى به امضاى شاه صفوى نرسيده بود ، از پرداختن به آن خوددارى مىورزيد تا آنكه قائد توفيق مساعدت نموده ، مبشّر غيبى بشارت قدسى رسانيد و از جانب اعلى اشارهء اشراف به امر مذكور عزّ صدور يافت . اگر از خوشامدگوييها و غلوهايى كه به منظور بزرگداشت شاه صورت گرفته - همچون اداى حق شكرگزارى و غيره - بگذريم ، خود او انگيزه‌اش را از اين كار تأليف كتابى مشتمل بر آنچه پادشاهان را در كار باشد ، به حساب نجات و رستگارى اخروى و آنچه ايشان را نافع باشد به حسب تدبير و مصلحت ملكى « 1 » خوانده است . كتاب در يك مقدمه و دو قسم ترتيب يافته است . مقدّمه به مباحث نظرى سياست اختصاص دارد كه از اثبات نيازهاى مادى انسان و فايده و ضرورت تشكيل اجتماع و سپس احكام و مقررات نتيجه مىگيرد كه آدميان در زندگانى كردن به پادشاهان نيازمندند . بررسى علل ثبات و دوام نظام پادشاهى و شناسايى اسباب و عوامل اختلال و زوال ملك در همين‌جا صورت مىگيرد . موضوع قسم اول ، كه در حقيقت به منزلهء مقدمه‌اى براى قسم دوم است ، براساس سنّت ديرين به اخلاق اختصاص دارد . به اعتقاد انديشمندان يونانى ، همچون ارسطو ، موضوع دو علم اخلاق و سياست سعادت يا خير برين است ، امّا سعادتى كه مورد نظر اوست تنها در زندگى فردى تحقّق پيدا نمىكند و ويژهء آن نيست ، بلكه جايگاه راستين آن ، در شهر و زندگى مدنى است . « 2 » به همين دليل است كه اخلاق حكم ديباچه‌اى بر سياست را پيدا مىكند و آرمانهاى سياسى بر پايهء برخى اصول اخلاقى يا احكام ارزشى قرار مىگيرد . « 3 » در اين قسمت از كتاب آنچه كه موجب رستگارى پادشاه و ثواب و رفع درجات و

--> ( 1 ) . اثر حاضر ، ص 54 . ( 2 ) . زوال انديشهء سياسى در ايران ، صص 64 و 65 . ( 3 ) . نك : مبانى انديشهء سياسى در ايران و جهان اسلامى ، ص 27 .